Gitaar.net

 
Wachtwoord kwijt?    Nog geen lid?

TAB notatie: TAB lezen

Inhoudsopgave | Vorige hoofdstuk | Volgende hoofdstuk
2.0 TAB notatie - de basis

TAB is eenvoudig te lezen en zou eenvoudig te schrijven moeten zijn wanneer je zelf een nummer op "papier" wilt zetten. Dit is het idee:

Je begint met 6 lijnen (of 4 voor basgitaar). Elk van deze lijnen komt overeen met een snaar op het instrument. De bovenste lijn is de hoogst gestemde snaar en de onderste lijn is de laagst gestemde snaar. Hieronder zie je een leeg stuk TAB met de namen van de snaren ernaast.
E----------------------------------------------------------------
B----------------------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Nummers die op de lijnen geschreven zijn, geven aan op welke positie de snaar ingedrukt moet worden met de linkerhand. Wanneer er een nul staat, dan betekent dit dat er een open snaar gespeeld moet worden. Je leest TAB (net zoals standaard muzieknotatie) van links naar rechts. Het onderstaande stukje TAB kan daarmee gelezen worden als: "Speel de noten E F F# G G# en A op de onderste E-snaar door steeds een positie omhoog te gaan op de hals, beginnend met een open snaar".
E----------------------------------------------------------------
B----------------------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E---0--1--2--3--4--5---------------------------------------------
Volg je het allemaal nog een beetje?

In dit stukje gaat het om noten die één voor één gespeeld worden. Wanneer twee of meer noten tegelijkertijd gespeeld moeten worden, dan worden deze (wederom net zoals in standaard muzieknotatie) boven elkaar geplaatst. Hieronder zie je bijvoorbeeld hoe een G-barré akkoord opgeschreven wordt.
E----3------------------------------------------------------------
B----3------------------------------------------------------------
G----4------------------------------------------------------------
D----5------------------------------------------------------------
A----5------------------------------------------------------------
E----3------------------------------------------------------------
Dit betekent dus dat alle noten tegelijktijd gespeeld moeten worden als een akkoord. Maar nu komt het ook wel eens voor dat je hetzelfde akkoord als volgt genoteerd ziet:
E--------3--------------------------------------------------------
B-------3---------------------------------------------------------
G------4----------------------------------------------------------
D-----5-----------------------------------------------------------
A----5------------------------------------------------------------
E---3-------------------------------------------------------------
Hiermee wordt bedoeld dat je het akkoord iets langzamer aan moet slaan, zodat de snaren niet tegelijkertijd, maar vlak na elkaar klinken (Engelse term: strumming). Alle noten zullen hierbij op het einde samen klinken als één akkoord. Hieronder nogmaals dezelfde figuur, maar nu met meer ruimte tussen de noten. In deze vorm zul je de noten wel één voor één aanslaan, zodat het niet langer een akkoord is maar in plaats daarvan een melodielijn.
E------------------3----------------------------------------------
B---------------3-----3-------------------------------------------
G------------4-----------4----------------------------------------
D---------5-----------------5-------------------------------------
A------5-----------------------5----------------------------------
E---3-----------------------------3-------------------------------
Nu zul je je misschien wel afvragen hoe je nu weet hoe snel of hoe langzaam dit gespeeld moet worden. Zijn alle noten van dezelfde lengte?

Dit is een punt waarop TAB sterk afwijkt van de standaard muzieknotatie. Meestal zal TAB je geen informatie geven over de lengte van de noten. Meestal zul je zelf naar de muziek moeten luisteren om erachter te komen wat de juiste timing voor de noten is.

Maar - wanhoop niet. TAB geeft je meestal wel een indicatie van de te gebruiken timing. In het bovenstaande voorbeeld staan alle noten even ver van elkaar af. Je mag dan redelijkerwijs aannemen dat alle noten van dezelfde lengte zijn (misschien allemaal 1/8 of 1/16 noten). Dit hoeft echter niet altijd waar te zijn. Het hangt volledig af van de auteur van de TAB.

Als vuistregel geldt dat je aan de ruimte tussen de noten kunt zien welke noten lang zijn en welke noten kort en snel. Maar klaarblijkelijk weet je dan nog steeds niet gaat over triolen of iets van gelijke orde. Opnieuw hangt dit sterk af van de auteur.

Als voorbeeld zie je hieronder de eerste noten van het Nederlandse volkslied in TAB. Je ziet vrij duidelijk dat de ruimte tussen de noten samenvalt met de lengte van de noten.
E----------------------------------------------------------------
B-------------------0--1-----0--------0--1----0------------------
G------0----0----2--------2--------2---------------2--0--2----0--
D-0--------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Uiteraard is het veel eenvoudiger om de TAB voor een nummer te spelen dat je al eens gehoord hebt, omdat je dan al bekend bent met het ritme en de timing.



2.1 Andere symbolen in TAB

Tot nu toe hebben we gekeken naar de noten die gespeeld moeten worden: op welke snaar en op welke positie. We weten dat we een idee kunnen krijgen van de lengte van de noten door naar de ruimte tussen de noten op de TAB te kijken en dat dit alleen als richtlijn gebruikt kan worden. Je moet vrijwel altijd naar het originele nummer luisteren om de details uitgewerkt te krijgen.

Veel andere belangrijke informatie kan opgenomen worden in TAB. Denk hierbij aan hammer-ons, pull-offs, slides, bends, vibrato, etc.

Het is standaard om voor het aangeven van deze informatie extra letters of symbolen tussen de noten te schrijven. Hier zijn de meest gebruikte letters en symbolen:
h - hammer-on
p - pull-off
b - bend (een snaar buigen, zodat hij hoger gaat klinken)
r - release bend (een gebogen snaar terugbrengen naar de beginpositie)
/ - slide omhoog
\ - slide omlaag
v - vibratie (soms ook geschreven als ~)
t - tap met de rechterhand
x - speel de "noot" zwaar gedempt
Voor slides wordt soms ook s gebruikt, zonder hierbij aan te geven of het om een slide omhoog of een slide omlaag gaat. Er zijn ook symbolen die gebruikt worden voor het aangeven van flageoletten. Deze zullen in onderdeel 3.2 uitgelegd worden.

Het laatste symbool, de x, wordt gebruikt om een afgekapt, percussief geluid weer te geven. Meestal speel je deze door een snaar met je speelhand (links) af te dempen zodat de snaar dood klinkt wanneer je hem aanslaat.

Let erop dat het gebruik van x volledig anders is dan het gebruik van de x in akkoordenschema's. Wanneer je bijvoorbeeld het D akkoord uitschrijft, dan krijg je:
     EADGBE
     xx0232
Hier betekent de x dat een bepaalde snaar niet aangeslagen wordt. In TAB wordt impliciet aangenomen dat een snaar niet aangeslagen wordt wanneer deze geen cijfer bevat. Dus hetzelfde akkoord zou er in TAB notatie als volgt uitzien:
E-----2-----------------------------------------------------------
B-----3-----------------------------------------------------------
G-----2-----------------------------------------------------------
D-----0-----------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Er zijn nog een aantal andere symbolen die gebruikt worden voor het aangeven van dingen als duikvluchten (gaan hangen aan je tremolo-arm) en met je plectrum over de snaren schrapen. Er is alleen geen standaard manier om deze weer te geven in TAB notatie. Details over de schrijfwijze zouden in dit geval in de TAB opgenomen moeten worden.

TAB voor basgitaar zal waarschijnlijk wat extra symbolen nodig hebben om specifieke basgitaartechnieken als slapping en popping weer te kunnen geven. Je zou een s voor slapping en een p voor popping kunnen gebruiken, zolang deze maar onder de TAB-regel geschreven worden om ze te kunnen onderscheiden van de symbolen die gebruikt worden voor sliding en pull-offs.



2.2 Hammer-ons en pull-offs

Met hammer-ons en pull-offs kan een stukje TAB notatie er als volgt uit gaan zien:
E----------------------------------------------------------------
B----------------------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A---------5h7-----------5h7--------------------------------------
E---0--0----------0--0-------------------------------------------
Hier staat: "Speel de open E snaar tweemaal. Sla daarna de A snaar op de 5e positie aan en doe een hammer-on naar de 7e positie".

Pull-offs zien er soortgelijk uit:
E----3p0------------------------------------------------------------
B---------3p0-------------------------------------------------------
G--------------2p0--------------------------------------------------
D-------------------2---------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Hier staat een aflopende bluestoonladder genoteerd met pull-offs naar de open snaren. Voor elke pull-off sla je alleen de eerste noot aan met de plectrumhand (rechts). In dit voorbeeld zouden dus alle noten op de 3e en 2e positie aangeslagen worden en zouden alle open snaren met een pull-off van de speelhand aan het klinken worden gebracht.

Omdat je de snaar wat extra energie geeft met een hammer-on of een pull-off, hoef je alleen de eerste noot aan te slaan met de plectrumhand. Je zou zelfs een lange rij hammer-ons en pull-offs achter elkaar kunnen hebben:
E----------------------------------------------------------------
B----------------------------------------------------------------
G---2h4p2h4p2h4p2h4p2h4p2----------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
In dit geval sla je dus alleen de eerste noot aan.

Opmerking: Er kunnen ook andere symbolen gebruikt worden voor het aangeven van hammer-ons en pull-offs. Het symbool ^ kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor het aangeven van een hammer-on of een pull-off. Bijvoorbeeld:
G---2^4^2----
Hier staat: "Sla de noot op de tweede positie van de G snaar aan. Hammer-on naar de vierde positie. Pull-off naar de tweede positie". Het zou erg handig zijn wanneer iedereen dezelfde symbolen en letters gebruikte. Gebruik daarom zoveel mogelijk de standaard notatie, tenzij je een gegronde reden hebt om af te zien van het gebruik van h en p. In ieder geval moet je voor elke TAB die je maakt uitleggen van je symbolen betekenen wanneer je een 'onconventionele' schrijfwijze hanteert.



2.3 Bends

Een bend is het opdrukken (of soms het omlaagtrekken) van een snaar, zodat de toonhoogte van die snaar omhoog gaat. Wanneer een bend gespeeld moet worden, dan moet je natuurlijk weten hoeveel de toon precies omhoog moet. Dit wordt aangegeven met het schijven van een cijfer achter de b. Bijvoorbeeld:
E----------------------------------------------------------------
B------7b9-------------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Hier staat: "Sla de B snaar aan op de 7e positie. Druk de snaar op, zodat de toonhoogte twee halve tonen hoger wordt. Hiermee klinkt de toon uiteindelijk alsof deze op de 9e positie gespeeld wordt". (Soms wordt het getal achter de b ook wel tussen haakjes opgescheven, als ---7b(9)---).

Nog een voorbeeld:
E----------------------------------------------------------------
B------7b9--9r7--------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Hier staat: "Sla de B snaar aan op de 7e positie en buig deze een hele toon omhoog. Sla de snaar opnieuw aan, terwijl deze nog steeds opgedrukt is. Laat de snaar hierna weer terugkeren naar de beginpositie, zodat de toon zijn normale toonhoogte weer bereikt".

Soms wordt er ook een pre-bend gebruikt. Hierbij wordt de snaar opgedrukt voordat deze aangeslagen wordt. Na het aanslaan van de snaar wordt deze teruggebracht naar de beginpositie. Pre-bends worden normaal gesproken als volgt opgeschreven:
E----------------------------------------------------------------
B------(7)b9r7---------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Hier staat: "Zet je vinger op de B snaar op de 7e positie en druk deze een hele toon omhoog (zonder de snaar aan te slaan). Sla nu de snaar aan en laat de snaar terugkeren naar de beginpostitie".

Soms zullen er ook bends gespeeld moeten worden die bijvoorbeeld maar een kwart toon omhoog hoeven. In dat geval zou het er een beetje raar uitzien om het in TAB als volgt op te schrijven:
B--------7b7.5--------
Daarom wordt het als volgt opgeschreven:
      bend up 1/4 tone
E----------------------------------------------------------------
B------7b--------------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Dus de instructie over hoeveel de noot precies opgedrukt moet worden, wordt boven de noot geschreven.



2.4 Slides

Een slide is het verschuiven van je speelhand naar een andere positie op de hals, zonder de ingedrukte snaar los te laten. De toonhoogte verandert dus zonder de snaar opnieuw aan te slaan.

De meest algemeen gebruikte symbolen voor slides zijn / voor een slide die omhoog gaat en \ voor een slide die omlaag gaat. Je kunt ook wel een s tegenkomen om een slide aan te duiden.

Je hebt niet altijd aparte symbolen nodig om aan te geven of een slide omhoog of omlaag gespeeld moet worden. Kijk maar eens naar het volgende stukje TAB:
E----------------------------------------------------------------
B------7/9-------------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Hierin is het duidelijk dat het moet gaan om een slide omhoog vanaf de 7e naar de 9e positie. Maar je kunt ook iets als het volgende tegenkomen:
E----------------------------------------------------------------
B------/7-9-7\---------------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Hier staat niet precies waar de slides beginnen of eindigen. Hier moet je dus wel weten of je omhoog of omlaag moet sliden. In deze gevallen moet je zelf inschatten op welke positie je moet starten of stoppen met de slide. Het effect dat hier meestal mee bedoeld wordt is dat de gespeelde noot vanuit de diepte ingezet wordt en dat deze plotseling qua toonhoogte omlaag valt wanneer deze uitklinkt.

Je kunt ook een hele serie van slides achter elkaar tegenkomen:
E----------------------------------------------------------------
B------7/9/11\9\7\6\7--------------------------------------------
G----------------------------------------------------------------
D----------------------------------------------------------------
A----------------------------------------------------------------
E----------------------------------------------------------------
Dit betekent dat alleen de eerste toon op de 7e positie van de B snaar aangeslagen wordt en dat de overige tonen gespeeld worden door te sliden van positie naar positie.



2.5 Lengte van de noten

Soms zul je TAB tegenkomen waarin ook informatie staat over alle lengtes van de noten. Er lijkt hiervoor geen standaard te bestaan, maar meestal wordt er gebruik gemaakt van een regel met letters of symbolen boven de TAB. Zie onderdeel 3.2 voor meer details hierover.

Waneer de timing symbolen niet uitgelegd staan in de TAB, dan heb je een probleem! In dat geval kun je het beste even een e-mail naar de auteur van de TAB sturen om te vragen om opheldering.

---------------------

Ik denk dat dit alles is dat je moet weten voor het kunnen lezen van TAB. Wanneer je denkt dat er belangrijke stukken missen of als er vragen zijn over deze uitleg, laat het dan even weten.

Inhoudsopgave | Vorige hoofdstuk | Volgende hoofdstuk